دیابت یک بیماری اتوایمیون است که با عوارض اولیه ای چون هیپرگلیسمی، هیپرلیپیدمی، تخریب و یا کاهش سلول های بتای جزایر لانگرهانس پانکراس و.. . همراه می باشد. استفاده از گیاهان دارویی در طب سنتی برای درمان بسیاری از بیماری ها و از جمله دیابت از دیر باز متداول بوده است. گیاه جاشیر با نام علمی Prangus ferulacea و نام محلی سیابو، گیاهی است پایا از خانواده چتریان که به دلیل داشتن خواص آنتی ا کسیدانی وسیع دارای نقش ارزنده ای در درمان دیابت می باشد. در تحقیق حاضر نقش آنتی دیابتیک عصاره هیدروالکلی این گیاه در درمان موش های صحرایی دیابتی شده با استرپتوز و توسین (S.T.Z) مورد بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق 40موش صحرایی نر بالغ در محدوده وزنی 100±20gr از نژاد wister به طور تصادفی در پنج گروه هشت تایی غیردیابتی، دیابتی بدون تیمار، دیابتی تیمار شده با گلی بن گلامید، دیابتی تیمار شده با عصاره هیدروالکلی ساقه و برگ وگیاه جاشیر (به میزان 50 mg/kg b.w و به مدت 4 هفته) و دیابتی تیمار شده با عصاره هیدروالکلی ساقه و برگ (به میزان 100 mg/kg b.w و به مدت 4 هفته) توزیع شدند. خون گیری از موش های صحرایی در شروع و پایان هفته های دوم و چهارم دوره آزمایش، در حالت ناشتا و از طریق سیاهرگ دمی و بطن چپ قلب انجام گرفت. پس مقاطع بافتی از پانکراس تهیه و مطالعات هیستولوژیکی بر روی آن انجام گرفت. در نهایت داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل و (P<0.05) معنی دار تلقی گردید. نتایج حاصل حاکی از کاهش معنی دار سطح گلوکز خون در گروه تیمار شده با عصاره ساقه و برگ به میزان 100 mg/kg b.w و نیز ترمیم بافت پانکراس در گروه مذکور بود. لذا می توان عصاره این گیاه را به عنوان یک داروی آنتی دیابتیک طبیعی و بدون عوارض جانبی به عنوان جایگزینی برای داروهای شیمیایی موجود، پیشنهاد نمود.

جاشیر گیاهی است از خانواده جعفریان و بطور خودرو در نقاط کوهستانی در ارتفاعات برف گیر میروید. این گیاه در اوائل بهار بعد از ذوب شدن برف ارتفاعات از زمین بیرون میاید و تا اواخر اردیبهشت و اوائل خرداد ماه به رشد خود ادامه میدهد. رویشگاه اصلی جاشیردرایران در منطقه زاگرس می باشد. این گیاه در استانهای مرکزی، فارس، بویر احمد، چهارمحال و بختیاری، اصفهان، کرمانشاه، لرستان، همدان، کرمان و در قسمتهایی از سلسله جبال البرز دیده شده است. جنس جاشیر در ایران 15 گونه گیاه دایمی دارد که همگی ارزش علوفه ای قابل توجهی دارند و به همین دلیل از جمله گونه های مناسب کاشت برای مناطق کوهستانی می باشد. میزان بارندگی درنقاط مختلف رویش جاشیر بین 500تا900 میلیمتر متغیر می باشد. جاشیر گیاهی است علفی، چند ساله، ایستاده، بلند و به ارتفاع محدود200-80 سانتیمتر، یک پایه و جزء شاخه پیدازادان، زیرشاخه نهاندانگان، رده دو لپه ایها، زیررده گلبرگ داران، راسته جدا گلبرگها، خانواده چتریان و جنس جاشیر می باشد. در این تحقیق از بین 15 گونه ذکر شده برای جاشیر با توجه به گسترش وسیع گونه Prangos ferulaceae در کشور ایران به این گونه پرداخته شده است. در این مقاله کلیه مواردی که در مطالعات آت اکولوژی گونه های گیاهی بررسی می شود، برای گونه جاشیر بررسی شده است از جمله: پراکنش گونه های مختلف گیاه جاشیر در ایران، رده بندی، مورفولوژی، فنولوژی، شرایط رویشگاه، ارزش غذایی، گونه های همراه، آفات و بیماریها و در نهایت ارزش و اهمیت های گونه جاشیر ارائه شده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

دیابت یک ناهنجاری متابولیکی است که با هیپرگلیسمی ناشی از نقص در ترشح، عمل انسولین و یا هر دو مشخص می گردد. اکثر گیاهان دارویی منابع غنی از آنتی اکسیدان های طبیعی هستند که در طب سنتی برای درمان بسیاری از بیماری ها از جمله دیابت به کار می روند. گیاه جاشیر با نام علمی Prangus ferulacea گیاهی است پایا از خانواده چتریان که تا کنون خواص دارویی متعددی از آن گزارش شده است. وجود ترکیبات فنولی و خواص آنتی اکسیدانی این گیاه، لزوم بررسی نقش آنتی دیابتیک آن را در موش های صحرایی دیابتی شده با آلوکسان تایید می کند. در این تحقیق 40موش صحرایی ماده بالغ در محدوده وزنی 200±20 گرم از نژاد wistar به طور تصادفی در پنج گروه هشت تایی غیر دیابتی، دیابتی بدون تیمار، دیابتی تیمار شده با انسولین، دیابتی تیمار شده با عصاره هیدروالکلی ریشه گیاه جاشیر (به میزان 100میلی گرم بر کیلوگرم وزن بدن به مدت 4هفته) و دیابتی تیمار شده با عصاره هیدروالکلی ساقه و برگ گیاه جاشیر (به میزان 100 میلی گرم بر کیلوگرم وزن بدن و به مدت 4 هفته) توزیع شدند. از موش های صحرایی در شروع و پایان هفته های دوم و چهارم دوره آزمایش در حالت ناشتا از طریق سیاهرگ دمی و بطن چپ قلب خون گیری به عمل آمد. در نهایت مطالعات هیستولوژیکی بر روی بافت پانکراس انجام گرفت و داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل و (p<0.05) معنی دار تلقی گردید. نتایج حاکی از کاهش معنی دار سطح گلوکز خون در گروه های تیمار شده با عصاره گیاه در مقایسه با سایر گروه ها بود. بررسی های هیستولوژیکی نیز ترمیم بافت پانکراس را در گروه های تیمار شده تایید نمود. نتایج حاصل حاکی از وجود خاصیت آنتی دیابتیک در گیاه مذکور بدون ایجاد عوارض جانبی می باشد.